Neden yazılım yatırımı yapmamalısınız?
Özcan Özbilge

Karmaşık olguları bazen ikili düşünme mantığıyla yalınlaştırmak ve konuya odaklanmak mümkündür...

Kuşağımın çoğu üyeleri gibi ben de erken yirmili yaşlarımda fazlasıyla karmaşık düşünen biriydim. Yapmak istediğim çok şey vardı ve önümde o zamanlar uçsuz bucaksızmış gibi görünen bir ömür. Enlemesine boylamasına düşünür, tek bir kuramla çok sayıda olguya açıklık getirebiliyor olmaya bayılırdım. Neyse ki şimdiki kuşaklar hayata herşeyi açıklayan kuramların peşinde koşarak başlamıyorlar. Bana sorarsanız çok da iyi ediyorlar.

Düşünme tarzlarının bir ucunda her şeyi açıklayan kuramlar varsa, diğer ucunda da ikili mantık yer alır. İkili mantıkla düşünenler hemen her meseleyi bir tasnifleme ya da seçeneklendirme silsilesi olarak ele alırlar. Sözgelimi: Dünyada iki çeşit insan vardır; ikili mantıkla düşünenler ve düşünmeyenler. İki çeşit ikili mantıkla düşünen insan vardır; yaşı ilerlemiş kişiler ve Amerikalılar. İki çeşit Amerikalı vardır... Bu zincir böylece uzar gider.

İkili seçeneklerin sonunun ne zaman geleceğini amacınıza uygun olarak belirleyebilirsiniz. Bu arada söz Amerikalılardan açılmışken: Bakın bu ülke iki dönemdir ikili mantıktan daha karmaşık bir düşünme yetisi sergileyemeyen bir başkan tarafından yönetiliyor ve hala yerinde duruyor. Demek ki ikili mantıkla bir süper gücü dahi yönetmek mümkün. İşin şakası bir yana, pek çok durumda etkili düşünmenin yolu basit düşünmekten geçer. İkili mantık da problem çözümü sanatının temel yöntemlerinden biridir.

Bilenler - farkında olmayanlar

Dünyada yazılıma yatırım yapmak isteyen iki tür yönetici vardır: Kendi iş süreçlerini bilenler ve bilmeyenler. Bilmeyenler hiç bir şekilde bu yatırımı yapmamalıdırlar. İş süreçlerini bilenler ikiye ayrılırlar: Verimliliğin büyük oranda iş sürecinde saklı olduğunun farkında olanlar ve olmayanlar. Olmayanlar hiç bir şekilde bir yazılıma para harcamamalıdırlar. Verimliliğin iş sürecinde saklı olduğunu anlamış olanlar ikiye ayrılırlar: Verimliliklerini arttırmak için çözüm arayanlar ve aramayanlar. Çözüm aramayanlar hiç bir şekilde yazılım yatırımı yapmamalıdırlar.

Verimliliklerini arttırmak için çözüm arayanlar ikiye ayrılırlar: Bir yazılım çözümünü devreye aldıktan sonra hala eski iş süreçlerini sürdürebileceklerini sananlar ve sanmayanlar. Sananlar katiyen kendilerini yormamalıdırlar.

İş süreçlerini yeniden tasarlamaları gerektiğini bilenler ikiye ayrılırlar: Bu işi yazılım tedarikçisinin onların yerine eksiksiz yapabileceğine umut bağlayanlar ve bağlamayanlar. Bağlayanlar en iyisi kendilerine uzun bir tatil vermelidirler. İş süreçlerinin yeniden tasarlanmasında kendilerine etkin görevler düştüğünü anlamış olan yöneticiler ikiye ayrılırlar: Oturup çaresizce başlarına gelecekleri bekleyenler ve kollarını sıvayıp işe koyulanlar. Başlarına gelecekleri bekleyenler bir adım daha atmamalıdırlar.

Yeni iş süreçlerini tasarlamak üzere yola koyulan kurumlar ikiye ayrılırlar: Bu işin üstesinden kendi operasyonel deneyimleriyle kalkabileceklerine inananlar ve operasyonel bilgiyle iş süreci tasarımı uzmanlığının biraraya gelmesi gerektiğini görenler. Yeni iş süreçlerini sadece operasyonel deneyimlerinden yola çıkarak tasarlayanlar eski iş süreçlerini iyileştirmekle yetinmelidirler.

Bilgi nerede kayboluyor?

Kuşku yok ki iş süreçlerinizi yeniden tasarlamadan devreye alacağınız yazılım çözümleri de işletmenizin verimliliğini arttırır. Ne var ki bu verimlilik artışı esas itibariyle operasyon hızınıza ve maliyetlerinize etki eden türdendir. Böyle bir kazanım geçtiğimiz yüzyılda sizi dünya çapında rekabetçi kılabilirdi. Ama bugün kılamıyor.

Dünyamız yazılım çözümleri kullanan, operasyonel verimliliğini iyileştirmiş ve maliyetlerini çok iyi noktalara çekmiş, dolayısıyla hızlı çalışan ama hala yavaş davranan şirketlerle dolu.

Yakınlarda girdiğimiz yeni yüzyıl ise hızlı davranan şirketlerin yüzyılı olacak. Öte yandan bir işletmenin davranış hızını da iş süreçleri belirler, ama bu belirleyicilik süreçlerin akış hızıyla değil, bilgi üretimine elverişliliğiyle ilintilidir.

İşe önce hali hazırdaki iş süreçlerinizi kayda geçirmek ve modellemekle başlamak gerekiyor. Ardından operasyonel akış içerisinde bilginin nerede kaybolduğunu çözümlemek. Ne var ki çoğu durumda kaybolan bilgiden haberiniz dahi yoktur. İşte bu yüzden, süreç analizlerinde (problem çözümünde de olduğu gibi) çoğunlukla ikili mantığa dayanan yöntemler kullanılır. Zira ikili mantık neyi bilmediğinizi bulmanıza yarar.