Perakende Sektöründe İş Zekası
Bülent Göven

Bir yazılımın yapması gereken iş ne olursa olsun, sürecin toplam performansını ölçmek için raporlar ve analizler en önemli göstergelerdir. Kaldı ki bir yazılımın kullandığı veritabanı üzerinde bir iş zekası uygulaması da geliştirilecekse sistemin en kilit noktası gerçekten de sistemin ürettiği bilgidir.

Şu durumda uygulanacak doğru yöntem, sistemin analizinin yapılması aşamasından sonra öncelikle sistemden üretilmesi beklenen bilgilerin bir listesinin çıkarılmasıdır. Daha sonra bu bilgilerin üretilebilmesi için nasıl bir veriye gereksinim duyulacağı net şekilde belirlenmelidir. Bahsi geçen verilerin operasyonun hangi aşamasında erişilebilir olduğunu belirlemek doğru ve performanslı veritabanı dizaynı için çok önemlidir. Operasyonel süreç yönetiminde kullanılacak veriler ile bilgiye malzeme olacak boyutlandırma verilerinin tamamından oluşan veritabanı tasarımı bu gereksinimi karşılayacak şekilde düzenlenmelidir.

Bilgi Gereklilikleri

İyi bir iş zekası uygulaması için ilk ve olmazsa olmaz şart doğru ve geçerli veriyi toplayabilmekten geçiyor. Toplanan bilginin homojen olması mutlaka karşılanması gereken bir koşuldur. Sistemin efektif olarak ilintili olduğu her zaman dilimini, her operasyon noktasını, kontrol edilebilir ya da edilemez her koşulu karşılamalıdır.

Bilgi gerçek hayatın küçük bir resmi olacak kadar doğru bir oranda ve büyüklükte seçilmelidir. Ölçeklenebilir, ölçülebilir ve bilgi üretimine katkı sağlayacak kadar anlamlı olmalıdır. Veri toplama sürecinin düzenli olması da tutarlılığı arttıracaktır. Elde edilen verinin doğru zamanda toplanmış olması da karşılanması gereken bir koşuldur. Tüm bu gereklilikler ne kadar yerine getirilirse veri kalitesi o kadar artacakır; dolayısıyla kaliteli veri kullanılarak üretilecek bilginin de aynı oranda sağlıklı olması beklenir.

Verileri Ortak Noktada Toplamak

İş zekası uygulamaları sonucunda üretilen raporlar, analizler ve istatistiki veriler için kullanılan verinin tamamı operasyonel sistem tarafından üretilmiyor olabilir. Bu bahsi geçen sistem çıktılarını üretirken başka bilgi kaynaklarından da veri edinmek durumunda kalınabilir. Üçüncü kişi ya da kurumlar, müşteriler, tedarikçiler çevre şartlarını ölçülebilir biçimde sağlayabilen kurumlar (hava durumu, sosyal etkinlik, yer bilgisi vs.) veri kaynağı olabilir. Operasyon sürecinde üretilen ve entegrasyon sonuca sisteme akıtılan veri aynı veritabanında toplanabilmeli ve birbiriyle anlamlı şekilde ilişkilendirilmelidir.

Doğru Ürünü/Servisi Doğru Zamanda Sunmak

Perakende hizmetleri için gerçekten de en kritik olan nokta, bir hizmeti ya da ürünü doğru yerde, doğru müşterilere, doğru zamanda sunmaktır. Bu cümle çok basit ve gerçekte genelgeçer bir doğruyu ifade etmektedir.

Herkes tarafından bilinen ve kabul edilen böyle bir gerçeğin bu kadar ön plana çıkma sebebi, cümle içinde ifade edilen ölçülebilir kavramların neler olduğunu tespit etmenin o kadar da kolay olmamasıdır. Kurumlar uzun yıllar süren deneyimlerinden, çoklukla da ampirik yöntemlerle yapılan gözlemlerinden yola çıkarak karar verme sürecine geribesleme sağlayacak bu tip bilgileri üretmeye çalışmaktadırlar.

Ne var ki, rekabetin bu kadar yoğun olduğu, özellikle satış sektöründe pazara girmenin kolaylaştığı, teknolojinin bedelinin giderek azaldığı bir dönemde uzun yıllar harcayarak edinilecek deneyimler ve bu deneyimler doğrultusunda üretilecek bilgi bir çok kurum için çok ciddi bir maliyet demektir. Pazara yeni girmiş bir kurum doğru bilgiyi üretene kadar hayatta kalma lüksüne dahi sahip olmayabilir. Bu durumda doğru yer, doğru müşteri ve doğru zaman nedir sorularına başka bir yöntem kullanarak cevap verilmelidir.

Bunun için eldeki en büyük silah çeşitli öngörüler yapmamıza olanak sağlayacak bilgiler olacaktır