Almanya Vending Pazarı Üstüne
Seda Demiray

Almanya'da gıda vending sektörü olumlu ekonomik koşullar nedeniyle sürekli büyüme kaydetmektedir. İçecek ve gıda ürünleri otomatları artık modern yaşamın vazgeçilmez unsurları haline gelmiş bulunuyor. Tüketiciler bu ürünlere her zamankinden çok daha fazla ilgi gösteriyorlar. Bu yazıda söz konusu pazara ilişkin verileri ve sektörel gelişmeyi aktarmaya çalışacağız.

Piyasaya yeni Giren Otomatların Sayısı

Almanya'da 1999 - 2006 yılları arasında pazara yeni girmiş olan içecek ve gıda otomatlarına ilişkin veriler şu şekilde özetlenebilir.

Pazara yeni giren büyük otomatların %10 ila %15'inin daha önce kullanılmakta olan cihazların yenilenmesine yönelik olduğunu tahmin edilmektedir, ancak bu durum sadece birkaç yıldır piyasada bulunan kombi-otomatlar ve masa-üstü otomatlar için geçerli değildir.

Almanya'da 2006 yılı sonu itibariyle kullanımda bulunan içecek ve gıda otomatlarının sayısı -sektörün satış rakamları dikkate alınmak kaydıyla- şu şekilde tahmin edilmektedir:

Pazardaki Gelişmeler

Son yıllarda Almanya'daki genel ekonomik durumun iyileşmesinin 2006 yılında vending sektörünü de olumlu yönde etkilediği görülmektedir. İşyerlerinde ve kamu kurumlarında, yani fiyat konusunda geleneksel olarak hassasiyet gösterilen noktalarda dahi tüketimin artmış olduğu belirtiliyor. İtalyan tarzı hazır kahveyeyoğun ilginin gösterilmekte olması hem sıcak içecek otomatlarının sayısının artmasına hem de bu otomatlarda satılan Cappucino, Latte Macchiato gibi kahve çeşitlerinin fiyatlarının yükselmesine neden olmuştur.

Eskiden de olduğu gibi otomatların bürolarda ve üretim tesislerinde yoğunlaşmış olduğu ve çalışanların gereksinimlerini karşılamaya yönelik kullanıldıkları söylenilebilir. Alman ekonomisinde yaşanan yapısal değişiklik kendini en fazla bu alanda belli etmektedir. Sanayi sektöründeki bazı işletmelerin kapatılması veya personel tasarrufuna gidilmesi dolayısıyla bir yandan otomatların sayısı azalırken, diğer yandan yeni kurulmuş olan küçük işletmelerde "artık ekonomik açıdan karlı olmayan" kantinlerin yerini otomatların aldığı görülmektedir. Bürolarda da "evlerde olduğu gibi" kahve çeşitleri temin edilebilen küçük masa üstü otomatlar giderek daha fazla tercih edilmektedir.

Satış Rakamları

Alman Satış Otomatları Birliği (BDV) tarafından yapılan hesaplara göre içecek ve gıda otomatlarından yapılan ürün satışlarının cirosu 2006 yılında bir önceki yıla oranla %5 yükselmiştir.

2006 yılı içinde otomatlardan yapılan, sandviç, sıcak içecek ve diğer gıda ürünlerinin toplam cirosu yaklaşık 2,415 milyar Euro olarak tespit edilmiştir. Bu cironun ürünlere göre dağılımı ise aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Sektörel Yapı

İçecek ve gıda otomatları işleten bağımsız firmaların sayısının Almanya genelinde bin civarında olduğu tahmin edilmektedir. Otomat işleten firmaların büyük bölümü bölgesel veya yerel düzeyde olup, sadece birkaç tanesi ülke genelinde faaliyet göstermektedir.

Otomatlarda Başarı Faktörleri

• Otomatlar yoğun talep görüyorlar. Modern insan teknolojiye olumlu şekilde yaklaşıyor. Otomatlara her yerde rastlamak mümkün oluyor. Nakit paranın %70'i para otomatlarından dağıtılıyor. Otomatlardan bilet, posta pulu ve günlük yaşamda kullanılan ürünler, özellikle de içecek ve gıda ürünlerini temin edebiliyoruz. Günümüzde işyerlerinde personelin ara öğün gereksinimi gıda ve içecek otomatlarından karşılanmaktadır.  Alman Satış Otomatları Birliği (BDV) tarafından 2005 yılında gerçekleştirilen tüketici araştırmasına göre tüketiciler, özellikle alışveriş merkezlerine uzak yerleşim bölgelerinde otomatların sayısının artırılmasını talep ediyorlar.
• İnsanların beslenme alışkanlıkları artık değişmiş bulunuyor. Yeni sloganı "karnını bulunduğun yerde doyur" oluşturuyor. Toplum sürekli hareket halinde bulunuyor. Bu nedenle de her yerde yemek yemek veya birşeyler içmek mümkün olabiliyor. "Coffe-to-go" artık dünya çapında bir fenomen haline geldi. 7gün/24saat kesintisiz hizmet veren ve az yer kaplayan otomatlar tüketicilerin bu yöndeki taleplerini karşılamak için yeterli oluyor.
• Bu tür otomatlarda satılan kahve, kahveli ürünler, kakao, çay ve çorbalar giderek daha nitelikli ve daha çeşitli hale geldi. Kahve kalitesi de kaynatma tekniklerinin ilerlemiş olması dolayısıyla kafelerde sunulan kahvelerin kalitesine ulaştı. Bu nedenle Almanların en fazla tercih ettikleri içecek olan kahve için bu tür otomatlar önemli bir satış kanalı oluşturuyor.
• Güvenilirlik, optik algılama ve kullanım kolaylığı gibi özellikler bu cihazların beklentileri yüksek tüketici kesimine dahi hitap edebilmesini sağlıyor.
• Otomatlardaki ürün çeşidinin esnekliği sayesinde bu otomatları işleten firmalar kısa sürede güncel beslenme trendlerine (örneğin düşük kalorili gıdalar veya organik ürünler) uyum sağlayabiliyorlar.
• Satış otomatları giderek "müşteriye hizmet" amacıyla kullanılıyor. Artık resmi dairelerde ve mahkemelerde bile ziyaretçilere hizmet verebilmek amacıyla otomatların yerleştirilmiş olduğunu görüyoruz.
• Sıcak içecek otomatlarının Espresso makinalarından suda çözülebilen hazır kahve çeşitlerini hazırlayan özel makinalara kadar uzanan seçenekler sunması sayesinde otomatların bugüne kadar ulaşamadığı yeni Pazar degmentlerine girebilmek mümkün olabiliyor. Günümüzde otomatlara otellerin kahvaltı bölümlerinde veya konferans salonlarında veya müzelerin kafeteryalarında rastlayabiliyoruz. Masa üstü, sıcak içecek otomatları geçiğimiz yıllarda özellikle gastronomi sektöründe daha fazla kullanılmaya başlandı. Espresso'nun tüketici için bu denli ulaşılabilir olmasında küçük otomatların yaygınlaşması önemli rol oynadı.
• Büyük gıda firmalarının vending sektöründeki girişimlerini giderek yoğunlaştırması hem sektörün kendine güvenini, hem de tüketicilerin otomatlara duydukları güveni artırdı.
• Satış otomatlarını işleten firmalar günümüzde artık bu alanda profesyonelleşmiş bulunuyor. Kahve ürünleri konusunda uzmanlaşmış olmalarının yanısıra elektronik, ödeme sistemleri, cihaz ve gıda güvenliği gibi konularda da bilgi ve deneyim kazanmış bulunuyorlar.
• Otomatlar pozitif imajları dolayısıyla artık modern televizyon filmlerinin vazgeçilmesi unsurları haline geldiler. Bu gelişme sektörü olumlu yönde etkiliyor.
• Otomatların giderek yaygınlaşması bu cihazların farklı ürünlerin dağıtımı için kullanılmasına ilişkin yeni fikirlerin geliştirilmesine katkıda bulunuyor: Otomatlarda alışılagelmiş gıda ürünlerinin yanısıra kitap, tamir araç ve gereçleri, kadın iç çamaşırı, pil, cep telefonu, şemsiye, sanat eserleri, vücut bakım ürünleri, olta yemi gibi ürünler de satılmaya başlandı. Ayrıca sanayi tesislerinde de aletlerin veya  güvenlik malzemelerinin dağıtımı için otomatlardan yararlanılmaya başlandı.

Sonuç

Otomatlarda satılan gıda ürünleri ve içeceklerin satışında 2007 yılının ilk üç ayında görülen artış baz alındığında vending sektörünün bu yıl da belirgin bir büyüme kaydedeceği tahmin ediliyor.

Bu gelişmeye dayalı olarak otomat üretcilerinin ve otomatlara ürün veren üreticilerin ciroları da olumlu yönde gelişecek.

Kaynak: BDV Bundesverband der Deutschen Vending-Automatenwirtschaft e.V.