Sıradan Hırsız Değil, Nitelikli Dolandırıcı
İlkay Çanakkalelioğlu

Sıradan bir gün, nakit paraya ihtiyacınız oldu ve hesabınızın bulunduğu bankanın en yakınındaki ATM'sine gittiniz. İşlem yapmak üzere kartınızı cihazın giriş gözüne soktuktan sonra aksilik bu ya, kartınız sıkıştı. Hemen cep telefonunuzla bankayı arayıp haber verdiniz ve kartınızı kullanıma kapattırdınız. Evet paranızı güvenlik altına almak adına yapmanız gereken en akıllıca hareket tam olarak buydu! Ne ATM'nin yanındaki ahize, ne arkanızdaki yardımsever adamın cep telefonu.. Bunların tümü sizi tuzağa düşürmek için tasarlanmış yöntemler.

ATM hırsızlığında en bilinen yöntemlerin başında kart giriş gözünü kağıt vb. maddelerle tıkamak, bu sayede kurbanın kartının sıkışmasını sağlamak geliyor. Arkada sıra bekliyormuş gibi görünüp kişinin omzunun üzerinden şifresini öğrenmek mümkün olduğu gibi kartı sıkışan kimseye yaklaşıp yardım etme oyunları da o panik anında oldukça etkili oluyor. Yardımsever biçimde cep telefonunu uzatıp kişinin bankayı aramasını sağlamak, telefon bankacılığı işlemleri esnasında tuşladığı şifresini öğrenmek ise hırsızlarca defalarca denenmiş ve işe yaramış bir yöntem.

Hırsızlar işi bir adım ileriye götürüp ATM'nin yanına banka logolu telefon koyarak madur kalan kişilerin kendilerini aramalarını sağlıyor, banka görevlisi gibi telefonda yardımcı olma süsü ile "kartınız birkaç gün içerisinde adresinize postalanacaktır" ifadesiyle kişinin ATM'den gönül rahatlığı ile uzaklaşmasını sağlıyor, cımbız yardımı ile kartı sıkıştığı yerden çıkarıp hesaplarını boşaltıyorlar. Günlük para çekme limitlerinin üstündeki hesaplar içinse alternatif çözümler hazır; ATM'den başka bir hesaba havale yapıyorlar yahut hızlıca alışveriş yaparak amaçlarına ulaşıyorlar.

ATM kart gözünü tıkamanın yanısıra para çıkış gözünü tıkamak da bir başka yöntem. Parasını çekemediğini sanan kişi ATM'den uzaklaştıktan sonra ustaca tıkanan çıkış gözü açılarak para kolaylıkla çalınıyor.

Ülkemizde kart bilgilerini kopyalamaya yönelik düzenekler geliştirilip ATM'lere yerleştirilirken Romanya'da hırsızlar Ar-Ge'yi çok daha ileriye götürüp sahte ATM'ler yapıyorlar.

Bireysel hesaplardaki ufak meblağlarla yetinmeyen, büyük miktarlar için büyük riskleri göze alan hırsızlar ise daha organize yöntemler tasarlıyorlar. ATM'lerde bulunan alarm ve kamera sisteminin kablosunu keserek güvenlik mekanizmasını etkisiz hale getirmek hırsızlığa ortam hazırlamak için yaptıkları ilk iş. Öte yandan, ülkemizdeki ATM'lerin büyük çoğunluğunda alarm ve kamera sistemi olmadığını ve bunun hırsızlığa zemin hazırladığını da belirtmekte yarar var.

Levye ile ATM'nin arka kapağın açılıp içi para dolu kasanın çalınması çok kere yaşanmış bir hırsızlık yöntemi. Taşımaya göze alamayan hırsızlar ise kasayı oksijen gazı, piknik tüpü, kaynak makinası gibi ile araçlarla oracıkta açıp içindeki para ile kaçabiliyorlar.

ATM hırsızlığı için her zaman "zor kullanmak" da gerekmiyor. Kendini banka görevlisi gibi tanıtıp kopyalanmış anahtar ile ATM kasasını açarak içerisindeki para kasetleri elini kolunu salaya sallaya götürmek de mümkün. Yaşanan ATM dolandırıcılık olaylarına göz attığımda beni en şaşırtanı ATM cihazının komple sökülüp kamyon vb. araca yüklenerek götürülmesi olmuştur. Lokasyona ve ATM özelliklerine bağlı değişkenlik gösteren hırsızlık yöntemlerinin ortak noktası ise off-side ATM'ler oluşu.

ATM'lerde dolandırıcılığın yapılacağı gün de özenle seçiliyor. Banka görevlileri takip edilip ikmal sonrası zamanlar, hatta hafta sonu ve maaş ödemesi gibi durumların düşünülüp ikmal miktarlarının yüksek tutulduğu günler tercih ediliyor.

Peki ülkemizde 2006 yılında sadece medya tarafından duyurulan, 9 milyon YTL'lik kayba sebep olmuş 200'den fazla ATM hırsızlığı vak'asının azaltılması nasıl mümkün olabilir? Tüm ATM'lerde mutlaka kamera ve alarm sistemleri kurulmalı. Kamera sistemlerinde kör nokta olmamasına dikkat edilmeli. Alarm sistemi ısı va darbeye duyarlı olmalı. Daha da önemlisi, bu sistemler kablosuz hale getirilip uydu aracılığıyla veri transferi yapılmalı. Taşınıp araca yüklenmesi riskine karşı ATM cihazları yere sabitlenmeli. Kasa anahtarının kopyalanması/çalınması riskine karşı yurt dışında kullanılmakta olan, ana merkez aracılığı ile banka görevlisine iletilen, sınırlı zaman diliminde geçerli, tek kullanımlık şifre sistemleri kurulmalı.

Bulgaristan'da uygulanmaya başlayan caydırıcı yöntem, ATM'nin kırılmaya çalışılması halinde kişinin üzerine kırmızı mürekkep fışkırtılmasını öngörüyormuş. Silinemeyen boya ile işaretlenen hırsız daha kolay yakalanabilecek. Tabii hırsız o arada akıl edip de kıyafetlerini değiştirmediyse.

Her yıl artan ATM suçlarına yönelik yargıtay kararı ise şu yönde: Artık ATM hırsızları "dolandırıcılık" suçundan değil, 2 yıldan 7 yıla kadar hapis istemi ile"nitelikli dolandırıcılık" suçundan yargılanacak. Eşeği sağlam kazığa bağlamadıkça hukuki yaptırımların ülkemizde ne denli caydırıcı olduğu ise şüpheli.